Fosil “neotkrivene ratnice” sa dugim kandžama pronađen u muzejskoj ladici nakon 100 godina
Fosil nepoznate vrste grabljivog dinosaurusa proveo je cijeli vijek skriven u muzejskoj ladici. Ovo otkriće konačno rasvjetljava misteriju o tome kako su se ovi opasni lovci širili svijetom.
Fosil koji je više od jednog vijeka ležao u muzejskoj zbirci zapravo pripada dosad nepoznatoj vrsti grabljivog dinosaurusa, utvrdili su istraživači. Ovo otkriće moglo bi pomoći naučnicima da riješe dugogodišnju misteriju o tome kako su se neki od najstrašnijih lovaca iz perioda krede proširili širom planete.
Dinosaur je živio na području današnjeg ostrva Vajt u južnoj Engleskoj prije oko 120 miliona godina. Pripadao je grupi dvonožnih mesoždera poznatih pod nazivom megaraptori, koji su u srodstvu sa tiranosaurusima. Ipak, za razliku od tiranosaurusa, smatra se da su se megaraptori oslanjali na svoje snažne prednje udove i velike, zakrivljene kandže kako bi napadali plijen i branili se.
Nova vrsta opisana je u studiji objavljenoj u časopisu Royal Society Open Science. Ovo je prvi megaraptor identifikovan u Evropi, čime se popunjava važna praznina u fosilnim zapisima grupe čija je evolucijska historija i dalje nedovoljno poznata.
“Prava je misterija što je ovaj fosil bio zanemaren tako dugo i što je gotovo 100 godina proveo u ladici”, izjavio je glavni autor studije Kasijus Morison, istraživač na Odsjeku za nauke o Zemlji na Univerzitetskom koledžu u Londonu (UCL). “Na ostrvu Vajt se pronalazi mnogo kostiju — ko zna šta još čeka da bude otkriveno.”
Dinosaur ratnica
Priča o otkriću ovog megaraptora počela je 1924. godine, kada je amaterski sakupljač fosila pronašao ulomak lobanje dinosaurusa na ostrvu Vajt. Uzorak je na kraju dospio u zbirku Prirodnjačkog muzeja u Londonu, ali je ubrzo uglavnom pao u zaborav.
Nedavno su istraživači ponovo proučili fosil u okviru studije o lobanjama dinosaurusa. Kako bi identifikovali životinju, upotrijebili su mikro-CT skeniranje da prouče unutrašnju strukturu fosila i naprave detaljne trodimenzionalne digitalne modele prostora u kojem se nekada nalazio dinosaurusov mozak.
Istraživači su potom uporedili anatomiju ove životinje sa anatomijom drugih dinosaurusa mesoždera, uključujući tiranosauruse, spinozauruse i druge teropode. Nekoliko karakteristika izdvojilo je nepoznati uzorak, uključujući gotovo ovalni otvor kroz koji je kičmena moždina ulazila u lobanju i neobičan greben u obliku pješčanog sata na zadnjem dijelu lobanje.
Lobanja novoidentifikovanog teropodnog dinosaurusa, Invictibellatrix amberina. Otvor pokazuje mjesto gdje se nalazio mozak.
Računarske evolucijske analize svrstale su fosile unutar porodičnog stabla megaraptora, potvrđujući pretpostavku da lobanja predstavlja dosad neviđenu vrstu. Istraživači su ovog dinosaurusa nazvali Invictibellatrix amberina, kombinujući latinske riječi za “nepobjedivu” i “ženu ratnicu” u naziv roda, dok se naziv amberina odnosi na ćilibar pronađen u stijenama povezanim sa fosilom.
Megaraptori su živjeli prije otprilike 125 do 66 miliona godina i značajno su se razlikovali po veličini. Dok su rani pripadnici bili relativno mali, neke kasnije vrste prerasle su u ogromne grabljivice. Poređenja radi, I. amberina je bila znatno manja — vjerovatno dugačka između 3 i 4 metra, visoka oko 1,5 metara i teška između 200 i 300 kilograma, što je čini jednim od najmanjih poznatih megaraptora.
“On nije bio vrhovni grabljivac svog vremena, ali bi za ljude ovaj dinosaurus bio opasniji od tiranosaurusa”, ističe Morison. “Bili bismo savršene veličine za plijen, otprilike jednu trećinu njihove tjelesne težine. Definitivno bi nas progonili.”
Karika koja nedostaje u kretanju dinosaurusa širom svijeta
Naučnici već dugo sumnjaju da su megaraptori potekli iz Azije prije nego što su se proširili na druge dijelove svijeta, te na kraju postali dominantni grabljivci širom južnog superkontinenta Gondvane, koji je obuhvatao današnju Afriku, Južnu Ameriku i Antarktika. Međutim, nedostatak evropskih fosila ostavio je značajnu prazninu u potvrđivanju ove migracijske rute.
Evolucijski modeli nove studije sugerišu da je I. amberina potekla od azijskih megaraptora koji su se proširili u Evropu prije oko 130 miliona godina. Odatle su pripadnici ove grupe nastavili kretanje prema današnjoj Africi i dublje u Gondvanu preko privremenih kopnenih mostova.
“Ova nova vrsta je prvi dokaz koji imamo da su megaraptori bili prisutni i u Evropi i da su do Gondvane stigli ovim putem, umjesto da su skakali sa ostrva na ostrvo dalje ka jugu”, rekao je koautor studije Čarli Šerer.
Iako specifična ruta kojom su se ove životinje kretale tokom miliona godina još uvijek nije u potpunosti razjašnjena, dalja istraživanja fosila poput I. amberina nesumnjivo će pomoći u otkrivanju novih tajni iz prahistorijske prošlosti naše planete.
