Misteriozna rupa na lopatici neandertalca: Da li je smrtonosni udarac zadat drvenim kopljem?
Arheolozi su otkrili da je neandertalac sahranjen prije 75.000 godina u pećini Šanidar stradao od udarca koplja u prsa. Ovaj nevjerovatan trag otkriva nam ne samo tajne drevnog oružja, već i iznenađujuću brigu unutar zajednice.
Neandertalac koji je prije 75.000 godina sahranjen u pećini Šanidar u Iraku preminuo je od udarca drvenog koplja koje mu je probilo prsni koš, otkrili su arheolozi.
Iako je nemoguće sa sigurnošću utvrditi šta se tačno dogodilo, nasilna smrt je možda bila ciljani napad.
“Položaj rane i sila koja je bila potrebna da se koplje gurne direktno kroz tijelo neandertalca nose obilježja namjernog smrtonosnog udarca usmjerenog prema srcu”, izjavila je vodeća autorica studije dr. Emma Pomeroy, paleoantropologinja sa Univerziteta u Kembridžu.
U studiji objavljenoj u časopisu Scientific Reports, Pomeroy i njene kolege analizirale su kosti Šanidara A, neandertalca koji je u dobi od oko 45 godina preminuo nasilnom smrću, nakon čega je uslijedilo sahranjivanje u pećini.
Arheološki lokalitet Šanidar poznat je po dokazima namjernog sahranjivanja umrlih, za koje se nekada smatralo da su ga praktikovali samo moderni ljudi. Iako je čuvena teorija o neandertalskom “sahranjivanju u cvijeću” u međuvremenu opovrgnuta, pećina i dalje krije brojne dokaze o ponovljenim ukopima, što pokazuje da su ovi drevni ljudi pridavali poseban značaj toj lokaciji.
Kostur Šanidara A bio je nekompletan kada je otkriven 2019. godine. Sastojao se od uglavnom sačuvane desne šake, tri rebara, šest zuba i lijeve lopatice, zbog čega stručnjaci nisu mogli utvrditi spol ovog neandertalca.
Blizu ruba lopatice, arheolozi su primijetili okruglu rupu prečnika oko 1,5 centimetara i komad kosti koji je bio izbijen iz lopatice. Istraživači su isključili mogućnost oštećenja nastalih nakon smrti, uključujući ugrize životinja ili djelovanje insekata.
“Perforacija se najbolje može objasniti kao posljedica probojne traume nastale u vrijeme smrti, poput one koju uzrokuje projektil ili oružje za probadanje kao što je koplje”, napisali su istraživači. Tačnije, neandertalac je usmrćen kopljem koje mu je velikom brzinom ušlo u prsa s prednje strane i probilo lopaticu.
Oblik rane na lopatici u velikoj mjeri odgovara eksperimentalnim dokazima povreda nanesenih drvenim kopljima, radije nego oružjem sa kameni vrhom. Neandertalci su koristili drvena koplja i za probadanje i za bacanje. Ipak, ostaje nejasno da li je ova osoba stradala u sukobu sa drugim neandertalcem ili nesrećnim slučajem tokom lova.
“Sve što ikada možemo saznati o kraju života ovog neandertalca jeste da je bio nasilan i da je uslijedio od vrha drvenog koplja”, istakao je koautor studije Graeme Barker, arheolog sa Univerziteta u Kembridžu.
“Njega i podrška drugih neandertalaca”
Iako je ovaj neandertalac imao neslavan kraj, tragovi na njegovim zutima ukazuju na to da je tokom života bio okružen brigom svoje zajednice.
Šest zuba pronađenih kod Šanidara A bili su neuobičajeno i snažno istrošeni. Jedan od njih – prednji zub sa velikom količinom zubnog kamenca – bio je prepolovljen tokom života neandertalca, koji je oštećeni zub ipak nastavio da koristi još dugo vremena. Ova kolekcija zuba sugeriše da je neandertalac pretrpio tešku povredu lica koja mu je slomila donji prednji zub i vjerovatno uzrokovala dodatne povrede vilice.
“Nema sumnje da bi Šanidar A imao problema s komunikacijom i da je trpio strašne bolove duži vremenski period”, naglasila je Pomeroy. “Preživljavanje udarca koji na ovaj način prepolovi zub, a potom nastavak života i ishrane najmanje godinu dana ili duže, zahtijevalo je njegu i podršku drugih neandertalaca.”
Šanidar A nije prvi pronađeni neandertalac sa smrtonosnim povredama na ovom lokalitetu. Godine 2009. istraživači su analizirali skelet Šanidara 3, starijeg odraslog mužjaka koji je umro prije 50.000 godina, i otkrili dubok usjek na jednom od rebara. Pretpostavlja se da je tog neandertalca moglo usmrtiti koplje s kameni vrhom koje su možda bacili moderni ljudi. Iako su prvi moderni ljudi stigli u Evropu prije oko 54.000 godina, stručnjaci još uvijek nisu sigurni na koji su tačno način komunicirali i živjeli s neandertalcima.
Sve ove traumatske povrede, svrhoviti ukopi i posredni dokazi o upotrebi drvenog koplja pokazuju da su život i smrt neandertalaca prije 75.000 godina bili izuzetno kompleksni, zaključuju istraživači.
