Porodica je godinu dana hranila “zalutalo mače” nudlama i rijezom: Ispostavilo se da je riječ o potpuno novoj vrsti mačke
Čovjek iz Bolivije mislio je da je u šumi spasio običnu izgubljenu domaću mačku i hranio ju je kućnim obrocima. Tek kada je završila u utočištu, naučnici su shvatili da pred sobom imaju senzacionalno otkriće.
Jedan čovjek koji živi u šumskoj zajednici blizu La Paza u Boliviji pronašao je malo prugasto mače i učinio ono što bi svako učinio: uzeo ga je k sebi. Oko godinu dana hranio ga je nudlama, rijezom i jajima, misleći da odgaja tuđu izgubljenu kućnu mačku. S vremenom je shvatio da životinja uopšte nije pitoma. Bila je divlja i više nije mogao da se brine o njoj, pa ju je odnio u utočište za divlje životinje blizu La Paza pod nazivom Senda Verde.
Ta posjeta utočištu, kao i tvrdoglavo odbijanje mačke da se uklopi u bilo koju poznatu kategoriju, doveli su do toga da nauka dobije svoju prvu novu vrstu mačke u više od jednog vijeka.
Mače koje to nije bilo
Paola Nogales-Ascarrunz, biologinja i volonterka u Senda Verdeu, bila je ta koja je bolje pogledala životinju. Mačka je podsjećala na tigrastu mačku, malu progastu divlju mačku koja živi širom dijelova Južne Amerike, ali nešto se tu nije poklapalo. „Mislila sam da je riječ o mačetu“, izjavila je kasnije prisjećajući se svoje prve reakcije, prije nego što se uključilo njeno biološko obrazovanje i prije nego što je počela postavljati ozbiljnija pitanja.
Lokalno stanovništvo u okolnoj oblačnoj šumi Yungas već je imalo naziv za ovu životinju: tilcayo. Nogales-Ascarrunz, koja je odrasla u Boliviji, upitala ih je zašto je tako zovu. „Moj djed ju je zvao tilcayo, pa je i ja zovem tilcayo“, odgovorili su joj, opisujući dio tradicionalnog znanja koje se prenosilo generacijama prije nego što je vrsta dobila svoj naučni opis.
Šta je otkrila DNK analiza 38 tigrastih mačaka
Kako bi saznali šta ta životinja zapravo jeste, Nogales-Ascarrunz se pridružila istraživačima koji su nezavisno proučavali genetiku tigrastih mačaka širom kontinenta. Tim je uporedio podatke cijelog genoma uzetih od 38 tigrastih mačaka prikupljenih od Gvajanskog štita u Venecueli pa sve do Brazila, Perua i šire, uključujući osam uzoraka iz muzeja prirodne istorije od kojih su neki bili stari decenijama.
Ono što se dugo smatralo jednom jedinstvenom vrstom – tigrastom mačkom – pokazalo se kao pet genetski potpuno različitih loza, navodi se u studiji. Četiri su već bile poznate pod drugim nazivima. Peta, pronađena samo u bolivijskoj regiji Yungas, odvojila se od ostalih prije oko 1,4 miliona godina, što je evolucijska udaljenost koju su istraživači uporedili sa jazom između današnjih lavova i izumrlih pećinskih lavova.
Prva nova vrsta mačke u više od jednog vijeka
Tim je novu vrstu nazvao Leopardus tilcayo, prema lokalnom nazivu koji je Nogales-Ascarrunz dobila, a opis su objavili u časopisu Current Biology 17. septembra 2026. godine. To je prva nova živa vrsta mačke identifikovana bilo gdje još od pampas mačke 1923. godine, a tilcayo je prilično malen – sitniji od tipične domaće mačke, vitkog tijela i sa velikim, nepravilnim šarama.
Skoro ništa drugo o njenom životu u divljini još uvijek nije potvrđeno. Uzorci izmeta nagovještavaju da se hrani malim glodarima, a snimci sa kamera sugerišu da je možda noćna životinja, ali istraživači navode da osnovne činjenice o njenoj ishrani, razmnožavanju i veličini populacije ostaju nepoznanica, prenosi Smithsonian Magazine. Dijeljenje jedne vrste tigraste mačke na pet različitih znači i da svaka od njih sada pokriva manju teritoriju i manju populaciju nego što su naučnici ranije pretpostavljali, što otvara nova pitanja o očuvanju vrste. Nogales-Ascarrunz sada postavlja automatske kamere širom šume Yungas kako bi saznala koliko tilcaya zapravo postoji osim onog kojeg je jedan čovjek nekada zamijenio za izgubljeno mače.
