Arheološko otkriće staro 13.800 godina otkriva tajne prvih doseljenika u Ameriku
Arheolozi su na drevnom nalazištu otkrili hiljade artefakata i fosila koji bacaju potpuno novo svjetlo na život i kulturu prvih ljudi koji su naselili kontinent.
Arheolozi koji vrše iskopavanja na lokalitetu starom 13.800 godina u unutrašnjosti Aljaske otkrili su hiljade artefakata i fosila, uključujući moguće ostatke najranijih pripitomljenih pasa u Americi, najstarije igle i nastambe na zapadnoj hemisferi, kao i kameno oruđe koje otkriva kulturne veze preko Beringovog kopnenog mosta.
Na lokalitetu nazvanom Shégˊ Xdaltthˊíˊ (što na domorodačkom atabaskanskom jeziku znači „Oni su bili tu“), smještenom oko 55 kilometara jugoistočki od Ferbanksa, arheolozi su otkrili kamp koji su neki od prvih ljudi koji su naselili Sjevernu Ameriku koristili povremeno tokom jednog milenija.
Shégˊ Xdaltthˊíˊ se nalazi u istočnoj Beringiji, geografskom regionu koji je povezivao sjeveroistočnu Aziju i sjeverozapadnu Sjevernu Ameriku tokom posljednjeg ledenog doba. Najnovije arheološke i genetske studije sugerišu da su preci današnjih domorodačkih Amerikanaca ušli na kontinent prije oko 21.000 godina. Ipak, budući da su beringijska nalazišta često ostaci malih sezonskih lovačkih kampova rasutih širom ogromnog područja, mnogo toga je još uvijek nepoznato o najranijim ljudima koji su domom smatrali zapadnu hemisferu.
„Očekivao sam da ćemo pronaći lovačko oruđe i ostatke obrade kamena oko jednog ili dva ognjišta, ali nisam ni sanjao da ćemo naići na bazni kamp sa desetine hiljada artefakata“, izjavila je za Live Science vodeća autorica studije Kelly Graf, arheološkinja sa Univerziteta u Kanzasu. „To je bilo potpuno iznenađenje!“
U studiji objavljenoj u časopisu Science Advances, Graf i njene kolege detaljno su opisale svoja otkrića na lokalitetu Shégˊ Xdaltthˊíˊ, fokusirajući se na najraniji period naseljavanja koji se odigrao prije oko 13.800 godina, kao dokaz prilagođavanja ljudi njihovoj novoj teritoriji.
Istraživači su otkrili ognjište, malu jamu i trag u zemlji gdje je nekada stajao drveni stub, što vjerovatno predstavlja ostatke jednostavne nadstrešnice ili rane šatorske kuće. Pored toga, arheolozi su otkrili kameno oruđe, koštane igle i privjesak napravljen od roga. U blizini su pronašli i zemljanu peć, koja je bila puna ugljena i životinjskih kostiju, a vjerovatno je služila za sporu pripremu mesa za veliku porodičnu zajednicu.
„Složena struktura na lokalitetu Shégˊ Xdaltthˊíˊ predstavlja najraniji potencijalni primjer stambenog objekta u Sjevernoj Americi“, napisali su istraživači u studiji. „Rani stanovnici Aljaske odlično su poznavali svoje okruženje.“
Međukulturne veze
Arheolozi su bili iznenađeni i kamenim oruđem pronađenim na lokalitetu Shégˊ Xdaltthˊíˊ jer je prepoznatljivog oblika i jedinstveno za centralnu Aljasku. Poznati kao dijamantni dvostrani artefakti, ovi alati su izrađeni od riolita i bazalta, a slični su onima koji se obično nalaze mnogo zapadnije u Beringiji, u današnjem sjevernom Sibiru. Također, opsidijanski predmeti otkriveni na lokalitetu pokazuju da su ljudi donijeli ovu vulkansku stijenu sa nalazišta udaljenog stotinama milja prema sjeverozapadu.
Kosti više od deset životinja nalik vukovima ukazuju na dodatnu vezu sa Azijom, navode istraživači. Analiza vilice jedne od životinja pokazala je da ona ne pripada strašnom vuku (Aenocyon dirus), niti pleistocenskom beringijskom ili sivom vuku, već populaciji životinja jedinstvenoj za centralnu Aljasku. Trenutni genetski dokazi sugerišu da rani pripitomljeni psi u Sjevernoj Americi potiču od sibirskih vukova. Tajming i geografska lokacija lokaliteta Shégˊ Xdaltthˊíˊ pružaju indirektne dokaze da su ovi ljudi možda bili vlasnici pasa.
„Kao i ljudi, kanidi sa lokaliteta Shégˊ Xdaltthˊíˊ i drugih ranih alaskih nalazišta bili su nedavni doseljenici iz azijske Beringije“, napisali su istraživači.
Arheolozi su na beringijskom lokalitetu otkrili kosti bizona i ognjište, između ostalog.
Potrebna su dalja istraživanja u Beringiji
Buduća iskopavanja u Beringiji mogla bi pomoći arheolozima da saznaju više o najranijim ljudima u Americi, smatra Graf. „Aljaska je ogromna i veoma zabačena, tako da postoji samo nekoliko malih područja koja su detaljno istražena“, rekla je ona.
Spencer Pelton, arheolog sa Univerziteta u Vajomingu koji nije bio uključen u ovo istraživanje, napisao je u pratećem tekstu objavljenom u časopisu Science Advances da su rani domorodački lokaliteti u Beringiji ključni za razumijevanje naseljavanja Amerike.
„Lokalitet Shégˊ Xdaltthˊíˊ je izuzetno značajan jer predstavlja najstarije nalazište u Americi koje sadrži bogat skup struktura, artefakata i faunalnih ostataka koji ukazuju na dugotrajno naseljavanje, pružajući neviđen uvid u živote prvih stanovnika Sjeverne Amerike“, napisao je Pelton.
Graf već planira nova arheološka iskopavanja u tom području. „Nadamo se da ćemo u nadolazećim ljetima povesti sa sobom neke mlade pripadnike domorodačkih zajednica sa Aljaske“, rekla je, ističući da je uključivanje lokalnog znanja od ključne važnosti za projekat. „Dva naša suautora su starješine iz domorodačkih korporacija najbližih lokalitetu“, dodala je ona. Starješine su imenovale lokalitet Shégˊ Xdaltthˊíˊ i posjetile ga kako bi razgovarale o tome gdje vršiti iskopavanja i šta bi arheolozi mogli pronaći.
Još uvijek ima mnogo toga što treba naučiti o tome šta se dešavalo u Beringiji prije 14.000 godina, naglašavaju istraživači, posebno s obzirom na to da trenutno postoje samo dva arheološka nalazišta — uključujući i 24.000 godina star lokalitet pećine Bluefish u Jukonu — koja sugerišu da su se ljudi naselili u Beringiji znatno ranije.
