Moć svjesnog disanja: Kako brze tehnike mogu promijeniti stanje svijesti i rad mozga

Disanje je proces koji obavljamo u svakom trenutku našeg života, obično bez previše razmišljanja. Iako disanje često uzimamo zdravo za gotovo, promjena načina na koji dišemo može imati duboke efekte na naše zdravlje, promijeniti način na koji se osjećamo, pa čak i način na koji razmišljamo.

Ovi efekti se uveliko preklapaju s praksom poznatom kao rad s disanjem (engl. breathwork) – nizom vježbi disanja čiji je cilj da utiču na mentalno i emocionalno stanje, ponekad čak pomažući u izazivanju promjena u mozgu sličnih onima koje izazivaju psihodelične supstance.

Šta je visoko-ventilacijsko disanje?

Jedna posebna tehnika disanja, nazvana visoko-ventilacijsko disanje, uključuje namjerno pojačano brzo i/ili duboko disanje i sve se češće koristi u terapijskim kontekstima. Pored toga što pomaže ljudima u borbi protiv stresa i mentalnih problema, ova tehnika navodno izaziva i izmijenjena stanja svijesti.

To može uključivati iskustva koja ljudi obično povezuju s psihodeličnim drogama, kao što su vizuelne i perceptivne promjene, emocionalno oslobađanje, rastakanje osjećaja sopstva (ega) i dubok osjećaj povezanosti sa okolinom.

Šta se dešava u mozgu tokom intenzivnog disanja?

U novoj studiji objavljenoj u časopisu Progress in Neuropsychopharmacology and Biological Psychiatry, istraživači su pronašli dokaze koji bi mogli objasniti kako ovi misteriozni efekti nastaju. „Mnogi ljudi koji praktukuju intenzivan rad s disanjem prijavljuju duboke promjene u percepciji i sopstvenom iskustvu, ali su osnovni mehanizmi u mozgu i dalje slabo shvaćeni“, kaže neuronaučnik Christian Schmitz sa Centralnog instituta za mentalno zdravlje u Njemačkoj.

„Naša studija sugeriše da su ova iskustva povezana ne samo sa značajnim promjenama u protoku krvi u mozgu, već i sa promjenama u načinu na koji ključne moždane mreže međusobno komuniciraju.“

Rezultati eksperimenta sa magnetnom rezonancom

U istraživanju je učestvovalo 30 zdravih odraslih osoba koje su već imale iskustvo sa intenzivnim radom s disanjem, prosječne dobi od 45 godina. Tokom eksperimenta, učesnici su izvodili samostalnu tehniku kružnog disanja – kontinuirano, neprekidno disanje bez uobičajene pauze između izdisaja i udisaja – dok su bili podvrgnuti snimanju mozga magnetnom rezonancom (MRI).

Rezultati su pokazali da visoko-ventilacijsko disanje izaziva „duboko smanjenje“ protoka krvi u sivoj masi mozga pri vršnom intenzitetu, što odgovara padu od 45,5 posto u poređenju sa osnovnim stanjem, uz istovremeni porast broja otkucaja srca i brzine disanja.

Povezanost sa mrežama neurona

Na nivou grupe, istraživači nisu pronašli značajnu opštu promjenu u funkcionalnoj povezanosti u takozvanoj mreži podrazumijevanog režima rada mozga (engl. Default Mode Network – DMN), koja inače biva narušena djelovanjem psihodeličnih supstanci poput LSD-a i psilocibina.

Ipak, pojedinci koji su prijavili intenzivnija izmijenjena stanja nakon eksperimenta pokazali su određene znakove izraženijih promjena u DMN-u, mada se ovi nalazi za sada smatraju preliminarnim. Zanimljivo je da smanjenje protoka krvi nije bilo direktno povezano sa subjektivnim ocjenama intenziteta koje su učesnici davali tokom vježbe.

Sokratov blic kviz

1. Koju vrstu disanja su učesnici koristili u studiji?
Odgovor: Kružno, visoko-ventilacijsko disanje (kontinuirano disanje bez pauza).

2. Koliki je zabilježeni pad protoka krvi u sivoj masi mozga?
Odgovor: Približno 45,5 posto u odnosu na osnovno stanje.

3. Da li su promjene u mozgu identične onima koje izazivaju psihodelične droge?
Odgovor: Postoje određene sličnosti u subjektivnom doživljaju i radu moždanih mreža, ali su mehanizmi drugačiji i zahtijevaju dalja istraživanja.

Izvor: ScienceAlert (Nauka & Svemir)