Misterija Velike neusklađenosti: Kako je unutrašnjost Zemlje ‘izbrisala’ stotine miliona godina istorije
U dubinama Velikog kanjona krije se geološka zagonetka u kojoj nedostaje i do milijardu godina stijena. Naučnici otkrivaju da bi uzrok mogla biti vrela unutrašnjost naše planete.
U Velikom kanjonu postoji linija u stijeni na kojoj se čini kao da je vrijeme jednostavno nestalo. Drevne kristalne stijene označavaju njeno dno, dok pješčari položeni u vrijeme kada je život počeo da se razvija tokom Kambrijske eksplozije označavaju vrh. „To se zove Velika neusklađenost i to je ogromna praznina u geološkom zapisu“, kaže Nicolas Flament, geonaučnik sa Univerziteta u Volongongu u Australiji. „Ova praznina može iznositi bilo gdje između 200 miliona godina, što i nije tako impresivno, do više od jedne milijarde godina.“
U nedavnoj studiji objavljenoj u časopisu Nature, Flament i njegov kolega Santosh Dhungana tvrde da je ovu prazninu pomogla da se ureže sila iz same unutrašnjosti naše planete. Prema njihovim računarskim modelima, spore struje vrelih stijena u Zemljinom mantlu podizale su čitave kontinente stotinama miliona godina, omogućavajući glečerima da ih izgrebaju i samelju, a zatim dozvoljavajući morima da ih potope i svježim sedimentima zatrpaju nastali ožiljak. Najveća rupa u historiji stijena mogla bi zapravo biti otisak procesa koji se odvijaju duboko u unutrašnjosti Zemlje.
Led, more i geološke sile
Najstariji sedimenti koji leže na Velikoj neusklađenosti u Sjevernoj Americi stari su između 635 i 482 miliona godina. Geolozi su uspjeli da prate ovu pojavu širom većeg dijela Sjeverne Amerike, kao i u dijelovima sjeverne Evrope i sjeverne Kine. „Nešto neobično se očigledno dogodilo, a posebno u Sjevernoj Americi“, ističe Flament.
Vodeće objašnjenje godinama unazad bila je glacijacija. Između otprilike 720 i 635 miliona godina, glečeri su se proširili sve do tropskih područja, a pojedini naučnici vjeruju da se cijela planeta tada zaledila, što je scenario poznat kao „Zemlja – sniježna gruda“. „Ledeni pokrivači su izuzetno efikasni u drobljenju, struganju i skidanju površinskog sloja“, objašnjava Flament, dodajući da su glečeri otprilike deset puta efikasniji od rijeka u eroziji stijena. Ipak, postavlja se logično pitanje: da se cijela planeta zaista zaledila, Velika neusklađenost bi se morala pronaći svuda. A to jednostavno nije slučaj.
Izvor: Ars Technica (Tehnologija & Gadgeti)
Koliko zapravo (ne)znamo o ovome?
Sokrat je govorio: „Znam da ništa ne znam” – jer tek kad shvatimo šta ne znamo, otvaramo prostor za istinsko učenje. Možete li tačno odgovoriti na ova 2 brza pitanja iz članka?
