Otkrivena nova vrsta prahistorijske lignje: Jedno od najneobičnijih bića iz jure

Paleontolozi su identifikovali potpuno novu vrstu prahistorijskog stvorenja sličnog lignji, na osnovu para fosila pronađenih na dnu drevnog unutrašnjeg mora u Vajomingu. Naučnici ističu da je riječ o jednoj od “najzdepastijih poznatih vrsta” unutar ove drevne grupe glavonožaca.

Nova vrsta je nazvana Wyoteuthis linsterorum, u čast iskusnog sakupljača fosila Cliffa Linstera, koji je otkrio jedan od ovih vrijednih fosila, ali je preminuo ranije ove godine. Ovo je ujedno i prva i jedinstvena vrsta unutar roda Wyoteuthis otkrivena do sada. Naučni debi ove nesvakidašnje životinje objavljen je u časopisu Papers in Palaeontology.

Drevni rođaci današnjih lignji i hobotnica

Rod Wyoteuthis pripada izumrlom redu glavonožaca poznatih kao belemniti, koji su se masovno namnožili tokom jure. Njihovi savremeni srodnici su današnje hobotnice i lignje. Baš kao i današnje lignje, belemniti su imali deset krakova, ali su posjedovali i konusnu unutrašnju ljusku. Dio te ljuske bio je građen od aragonita, minerala koji se može naći i kod današnjih sipa, čiju pjenastu kost često pronalazimo na morskim plažama.

Međutim, drugi dio unutrašnje strukture belemnita – poznat kao štit ili rostrum – bio je građen od kalcita. Upravo su se ove kalcitne strukture očuvale širom svijeta u geološkim slojevima, dokazujući da su belemniti nekada u ogromnom broju gospodarili jurskim morima. Ovi fosili iz Vajominga starosne su dobi od oko 160 miliona godina.

Zdepasta građa koja odskače od pravila

Ipak, Wyoteuthis se razlikuje od bilo kojeg belemnita kojeg su stručnjaci do sada imali priliku vidjeti. Njegov rostrum je toliko okrugao i zdepast da su ga istraživači opisali kao jednu od najmasivnijih vrsta u paleontološkoj historiji ove grupe. Paleontolog Bill Wahl, koji godinama istražuje fosile u Vajomingu, ističe da je ovaj nalaz jednostavno iskakao iz svih šablona.

Dok su standardni fosili belemnita pronađeni u toj regiji obično dugački između 50 i 100 milimetara, a široki 10 do 20 milimetara, nova vrsta ruši rekorde. Prečnik prednjeg dijela ovih fosila dostiže impresivnih 60 milimetara, što ih čini najdebljim zabilježenim primjercima ove grupe. Procjenjuje se da je ukupna dužina rostruma iznosila oko 160 do 175 milimetara.

Ključne dimenzije i osobine vrste Wyoteuthis linsterorum

• Starost fosila: Oko 160 miliona godina (period jure)
• Prečnik štita (rostruma): Do 60 milimetara
• Procijenjena dužina tijela: Između 55 i 60 centimetara (od vrha plašta do kraja krakova)
• Stanište: Drevno unutrašnje more na području današnjeg Vajominga (SAD)

Prema riječima istraživača, Wyoteuthis je bio izuzetno zdepasta, ali relativno kratka lignja. Primjenom standardnih metoda za izračunavanje ukupne veličine zajedno sa krakovima, naučnici procjenjuju da je ova životinja dostizala dužinu između 55 i 60 centimetara.

Zašto je ova jurska lignja bila tako rijetka?

Istraživači pretpostavljaju da je rijetkost ove vrste rezultat njene uske ekološke specijalizacije – možda je bila izbirljiva u pogledu plijena ili je zahtijevala specifične uslove staništa. Pripadala je porodici Megateuthididae, u koju spada i Megateuthis, najveći poznati belemnit, a ova grupa je svojevremeno odlično prebrodila krize izumiranja kada su okeani gubili velike količine kiseonika.

Ipak, tokom srednje jure većina linija iz ove porodice je nestala, ustupajući mjesto drugim vrstama. Naučnici vjeruju da je Wyoteuthis predstavljao pravog „bucmastog preživjelog“ drevne loze koja je inače iščezla u dubinama geološke historije.

Izvor: ScienceAlert (Nauka & Svemir)