Uranijum iz Drugog svjetskog rata otkriva koliko su nacisti zapravo bili blizu atomske bombe
Nova naučna studija otkriva šta se zaista krilo iza tajnih eksperimenata njemačkih nuklearnih fizičara i da li je nacistički režim ikada mogao da napravi funkcionalno oružje.
Nacistička Njemačka bila je daleko od završetka funkcionalnog nuklearnog reaktora za svoj program atomske bombe, uprkos tvrdnjama vođe tog projekta da je bio skoro spreman, pokazuju rezultati nove naučne studije.
Njemački fizičar Verner Hajzenberg pisao je 1947. godine da je reaktor za nacistički projekt, koji je kulminirao njemačkim nuklearnim reaktorom B8, bio maltene dovršen na kraju Drugog svjetskog rata. Hajzenberg, koji je predvodio razvoj reaktora, tvrdio je da je postrojenje bilo „samo neznatno nedovoljno“ za stvaranje samoodržive lančane reakcije i da mu je nedostajala tek „relativno mala količina uranijuma“ da bi prosto profunkcionisalo.
Da je taj reaktor uspio, B8 bi potvrdio da je nuklearna lančana reakcija moguća, što bi predstavljalo ključni korak ka njemačkom razvoju atomske bombe. Ipak, historijski tok je bio drugačiji, pa su atomsku bombu prve razvile Sjedinjene Američke Države.
Forenzička istraga uranijumskih kocki
Nova studija, objavljena u časopisu PNAS Nexus, koristila je historijske dokumente i forenzička istraživanja dvije preživjele uranijumske kocke iz tog projekta kako bi opovrgla Hajzenbergove navode. Novo istraživanje pokazuje da je njemački reaktor B8 imao manje od polovine potrebne količine „teške vode“ i otprilike upola manje uranijuma nego što bi bilo neophodno za kontinuiranu lančanu reakciju.
Glavni autor studije Patrik Park, doktorand sa Univerziteta Prinston, ističe da su Hajzenbergovi proračuni bili samo aproksimativni, naročito uzimajući u obzir haotične uslove u kojima su naučnici radili nakon što je Berlin bombardovan, te da se projekat preselio u kameni podrum u njemačkom gradiću Hajgerloh.
Zašto grafitni reaktor nije bio opcija za Njemačku
Naučnici su kombinovali evidenciju o kubicima, teškoj vodi i grafitu sa mjerenjima sačuvanih uzoraka, napravivši precizan matematički model reaktora. Analiza je pokazala da je proizvodnja grafitnog reaktora bila neizvodljiva u ratnim uslovima u Njemačkoj. Lokalni ugalj koji se koristio za dobijanje grafita sadržavao je visoke nivoe bora koji apsorbuje neutrone, čineći ga potpuno neupotrebljivim za ove svrhe.
S druge strane, teška voda za reaktor B8 proizvedena je u jedinoj fabrici u Norveškoj, koja je bila pod njemačkom okupacijom. Reaktor je sadržavao oko 1.400 litara teške vode, umjesto 3.000 litara koliko bi mu zapravo bilo potrebno. Ekstrakcija teške vode elektrolizom zahtijevala je ogroman napor, a fabrika je jedva proizvodila minimalne količine.
Zaključak istraživanja
Istraživači su izračunali da bi reaktor B8 umjesto 664 komada morao imati najmanje 1.200 uranijumskih kocki da bi započeo lančanu reakciju. Suprotno Hajzenbergovim tvrdnjama decenijama kasnije, nacistička Njemačka nije bila ni blizu izrade atomske bombe do 1945. godine.
„Naši zaključci jasno pokazuju da Njemačka tokom Drugog svjetskog rata jednostavno nije mogla da sagradi funkcionalan reaktor sa teškom vodom niti sa grafitom“, navode autori studije.
Izvor: Live Science (Nauka & Svemir)
Koliko zapravo (ne)znamo o ovome?
Sokrat je govorio: „Znam da ništa ne znam” – jer tek kad shvatimo šta ne znamo, otvaramo prostor za istinsko učenje. Možete li tačno odgovoriti na ova 2 brza pitanja iz članka?
